Người bị sỏi thận vẫn có thể ăn khoai lang, nhưng không nên ăn quá nhiều hoặc sử dụng liên tục mỗi ngày. Mức độ phù hợp còn phụ thuộc vào loại sỏi, tình trạng chức năng thận và chế độ ăn uống tổng thể của từng người.
Khoai lang là thực phẩm giàu tinh bột, chất xơ, vitamin và khoáng chất. Tuy nhiên, loại củ này cũng chứa oxalat và kali, vì vậy người có nguy cơ sỏi thận, đặc biệt là sỏi canxi oxalat hoặc người đang suy giảm chức năng thận, cần chú ý đến lượng sử dụng.
Vì sao người bị sỏi thận nên hạn chế khoai lang?
Khoai lang chứa oxalat
Oxalat là một hợp chất có thể kết hợp với canxi trong nước tiểu để tạo thành tinh thể canxi oxalat. Đây là loại tinh thể thường gặp trong nhiều trường hợp sỏi thận.
Nếu khẩu phần ăn cung cấp quá nhiều oxalat trong khi lượng nước uống không đủ, nồng độ các chất này trong nước tiểu có thể tăng lên, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho tinh thể hình thành và phát triển.
Do đó, người từng bị sỏi canxi oxalat hoặc có nguy cơ tái phát sỏi không nên ăn khoai lang với lượng lớn và quá thường xuyên.
Tuy nhiên, không nên hiểu rằng chỉ cần ăn khoai lang là sẽ gây sỏi thận. Nguy cơ hình thành sỏi còn liên quan đến lượng nước uống, lượng canxi và oxalat trong chế độ ăn, nồng độ các chất trong nước tiểu, tiền sử sỏi và nhiều yếu tố khác.
Hàm lượng kali tương đối cao
Khoai lang cũng cung cấp khá nhiều kali. Với người có chức năng thận bình thường, kali từ thực phẩm thường không phải vấn đề đáng lo ngại nếu ăn với lượng hợp lý.
Ngược lại, người bị suy giảm chức năng thận hoặc có tình trạng tăng kali máu có thể cần kiểm soát lượng kali trong khẩu phần. Trong trường hợp này, việc ăn nhiều khoai lang có thể khiến tổng lượng kali đưa vào cơ thể tăng lên.
Vì vậy, người vừa bị sỏi thận vừa có bệnh thận mạn hoặc bất thường về kali máu nên trao đổi với bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng để xác định khẩu phần phù hợp.
Người bị sỏi thận nên ăn khoai lang như thế nào?
Không nhất thiết phải loại bỏ hoàn toàn khoai lang khỏi thực đơn. Nếu sức khỏe phù hợp, có thể ăn với lượng vừa phải và chú ý cách chế biến.
Ăn với khẩu phần vừa phải
Thay vì ăn một lượng lớn trong một lần hoặc sử dụng hàng ngày, nên xem khoai lang như một nguồn tinh bột thay thế trong khẩu phần ăn.
Không nên ăn quá nhiều khoai lang cùng lúc, đặc biệt khi chế độ ăn trong ngày đã có nhiều thực phẩm giàu oxalat khác.
Ưu tiên luộc và bỏ nước luộc
Luộc khoai lang rồi bỏ phần nước có thể giúp loại bỏ một phần các chất hòa tan trong nước, trong đó có thể làm giảm một phần oxalat.
Tuy nhiên, phương pháp này không loại bỏ hoàn toàn oxalat, vì vậy vẫn cần kiểm soát khẩu phần ăn.
Uống đủ nước
Đây là một trong những nguyên tắc quan trọng đối với người có tiền sử sỏi thận.
Uống đủ nước giúp làm loãng nước tiểu, hạn chế tình trạng các khoáng chất và hợp chất tạo sỏi tập trung ở nồng độ cao. Lượng nước cần thiết ở mỗi người không giống nhau và có thể phải điều chỉnh nếu đang mắc bệnh thận, tim hoặc có bệnh lý khác.
Không chỉ tập trung kiêng một loại thực phẩm
Kiểm soát sỏi thận không đồng nghĩa với việc chỉ cần kiêng khoai lang. Chế độ ăn tổng thể mới là yếu tố quan trọng.
Người có tiền sử sỏi nên chú ý uống đủ nước, hạn chế ăn quá mặn, không lạm dụng thực phẩm giàu oxalat và điều chỉnh lượng đạm động vật nếu được bác sĩ khuyến nghị.
Đồng thời, không nên tự ý loại bỏ hoàn toàn canxi khỏi chế độ ăn. Lượng canxi từ thực phẩm ở mức phù hợp có thể liên kết với oxalat trong đường tiêu hóa, từ đó làm giảm lượng oxalat được hấp thu vào cơ thể.
Ai cần đặc biệt thận trọng khi ăn khoai lang?
Không phải tất cả người bị sỏi thận đều cần kiêng khoai lang giống nhau. Cần thận trọng hơn nếu thuộc một trong các nhóm sau:
- Người từng bị sỏi canxi oxalat hoặc thường xuyên tái phát sỏi.
- Người có chế độ ăn chứa nhiều thực phẩm giàu oxalat.
- Người bị bệnh thận mạn hoặc suy giảm chức năng thận.
- Người đang có tình trạng tăng kali máu hoặc được bác sĩ yêu cầu hạn chế kali.
- Người có chế độ ăn uống không cân đối, uống ít nước.
- Người đang điều trị sỏi thận và được bác sĩ yêu cầu điều chỉnh riêng chế độ dinh dưỡng.
Trong những trường hợp này, lượng khoai lang và các thực phẩm giàu oxalat hoặc kali nên được điều chỉnh dựa trên tình trạng sức khỏe thực tế.
Bị sỏi thận nên ăn gì?
Một chế độ ăn phù hợp có thể hỗ trợ giảm nguy cơ hình thành sỏi và hạn chế tái phát. Người bị sỏi thận có thể ưu tiên:
- Uống đủ nước trong ngày, trừ khi bác sĩ yêu cầu hạn chế dịch.
- Ăn đa dạng rau củ và trái cây phù hợp với tình trạng sức khỏe.
- Duy trì lượng canxi từ thực phẩm ở mức hợp lý thay vì tự ý kiêng hoàn toàn.
- Hạn chế thức ăn quá mặn vì lượng natri cao có thể làm tăng bài tiết canxi qua nước tiểu.
- Không lạm dụng thịt đỏ, nội tạng và các thực phẩm giàu đạm động vật.
- Hạn chế những thực phẩm có hàm lượng oxalat cao nếu thuộc nhóm có nguy cơ sỏi canxi oxalat hoặc được bác sĩ khuyến cáo.
- Duy trì cân nặng và lối sống lành mạnh.
Việc lựa chọn thực phẩm cũng nên dựa trên loại sỏi thận. Chế độ ăn dành cho người bị sỏi canxi oxalat không hoàn toàn giống người bị sỏi axit uric hoặc các loại sỏi khác.
Kết luận
Người bị sỏi thận có thể ăn khoai lang nhưng nên ăn với lượng vừa phải, không nên lạm dụng hoặc ăn quá thường xuyên. Đặc biệt, người bị sỏi canxi oxalat cần chú ý vì khoai lang có chứa oxalat; người suy giảm chức năng thận cũng cần quan tâm đến lượng kali trong khẩu phần.
Thay vì kiêng tuyệt đối, nên xây dựng chế độ ăn cân bằng, uống đủ nước và điều chỉnh thực phẩm dựa trên loại sỏi cũng như chức năng thận. Nếu sỏi tái phát nhiều lần, có bệnh thận kèm theo hoặc được yêu cầu hạn chế oxalat/kali, nên hỏi bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để có khẩu phần cụ thể.