Đau dây thần kinh chẩm là tình trạng các dây thần kinh chạy từ vùng cổ lên phía sau đầu bị kích thích, viêm hoặc chèn ép. Người bệnh thường xuất hiện những cơn đau ở vùng gáy, nền sọ, sau đầu và đôi khi lan lên đỉnh đầu hoặc ra phía sau mắt.
Cơn đau có thể xuất hiện đột ngột với cảm giác nhói, bỏng rát hoặc giống như dòng điện chạy qua. Một số người chỉ đau ở một bên đầu, trong khi trường hợp khác có thể đau cả hai bên. Vùng da đầu cũng có thể trở nên rất nhạy cảm, thậm chí việc chải tóc hoặc chạm nhẹ cũng làm cơn đau tăng lên.
Đau dây thần kinh chẩm có nguy hiểm không?
Phần lớn trường hợp đau dây thần kinh chẩm không phải là bệnh đe dọa trực tiếp đến tính mạng. Tuy nhiên, tình trạng này có thể gây đau kéo dài, ảnh hưởng đến giấc ngủ, khả năng tập trung, làm việc và sinh hoạt hằng ngày.
Điều đáng lưu ý là các triệu chứng của đau dây thần kinh chẩm đôi khi khá giống đau nửa đầu hoặc một số dạng đau đầu khác. Vì vậy, không nên chỉ dựa vào vị trí đau để tự chẩn đoán.
Trong một số trường hợp, đau vùng chẩm có thể liên quan đến những vấn đề khác như chấn thương vùng đầu hoặc cổ, thoái hóa cột sống cổ, bệnh lý đĩa đệm, viêm, nhiễm trùng hoặc tình trạng chèn ép rễ thần kinh cổ. Do đó, nếu đau kéo dài hoặc tái diễn nhiều lần, người bệnh nên được bác sĩ thăm khám để xác định nguyên nhân.
Đau dây thần kinh chẩm uống thuốc gì?
Không có một loại thuốc duy nhất phù hợp cho tất cả người bị đau dây thần kinh chẩm. Tùy mức độ đau và nguyên nhân, bác sĩ có thể lựa chọn một hoặc phối hợp nhiều nhóm thuốc.
1. Thuốc chống viêm, giảm đau
Ở những trường hợp đau nhẹ hoặc vừa, một số thuốc chống viêm không steroid (NSAID) có thể được sử dụng để giảm đau và phản ứng viêm.
Một số hoạt chất thường được nhắc đến gồm:
- Ibuprofen
- Naproxen
Tuy nhiên, nhóm thuốc này không phù hợp với tất cả mọi người. Người có tiền sử loét hoặc xuất huyết dạ dày, một số bệnh lý thận, tim mạch, đang dùng thuốc chống đông hoặc có những bệnh lý nền nhất định cần đặc biệt thận trọng.
Vì vậy, không nên tự mua thuốc dùng kéo dài chỉ vì thấy đau vùng gáy và sau đầu.
2. Thuốc giãn cơ
Nếu tình trạng đau có liên quan đến co cứng hoặc căng cơ vùng cổ, bác sĩ có thể cân nhắc thuốc giãn cơ.
Một số hoạt chất có thể được sử dụng trong những trường hợp phù hợp như tolperisone hoặc mephenesin.
Nhóm thuốc này chủ yếu nhằm giảm tình trạng co cứng cơ, từ đó góp phần làm giảm kích thích lên vùng thần kinh gây đau.
3. Thuốc điều trị đau thần kinh
Đau dây thần kinh chẩm có đặc điểm khác với những cơn đau thông thường. Khi người bệnh có cảm giác đau buốt, bỏng rát hoặc giật như điện, bác sĩ có thể cân nhắc các thuốc tác động lên dẫn truyền thần kinh.
Một số thuốc có thể được sử dụng gồm:
- Gabapentin
- Carbamazepine
Đây là nhóm thuốc cần được sử dụng theo chỉ định và liều lượng của bác sĩ. Không nên tự ý mua thuốc uống vì thuốc có thể gây buồn ngủ, chóng mặt hoặc những tác dụng không mong muốn khác và cần được điều chỉnh tùy từng người.
4. Một số thuốc khác
Trong những trường hợp nhất định, bác sĩ có thể cân nhắc thêm thuốc chống trầm cảm có tác dụng hỗ trợ kiểm soát đau thần kinh.
Việc lựa chọn thuốc phụ thuộc vào kiểu đau, thời gian mắc bệnh, bệnh lý đi kèm, các thuốc người bệnh đang sử dụng và khả năng đáp ứng với điều trị.
Có thể chữa khỏi đau dây thần kinh chẩm không?
Có thể kiểm soát tốt, thậm chí hết đau ở nhiều trường hợp, nhưng khả năng khỏi hoàn toàn phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh.
Nếu cơn đau liên quan đến căng cơ, tư thế, kích thích hoặc chèn ép thần kinh có thể điều chỉnh được, việc điều trị nguyên nhân kết hợp kiểm soát đau có thể mang lại kết quả tốt.
Một số người chỉ cần điều chỉnh sinh hoạt, nghỉ ngơi, vật lý trị liệu và sử dụng thuốc trong thời gian phù hợp là triệu chứng giảm đáng kể.
Tuy nhiên, nếu nguyên nhân gây kích thích thần kinh vẫn tồn tại, chẳng hạn bệnh lý cột sống cổ hoặc tình trạng chèn ép thần kinh, cơn đau có thể tái phát. Khi đó, cần điều trị cả nguyên nhân thay vì chỉ tập trung vào việc giảm đau tạm thời.
Không dùng thuốc có thể làm gì để giảm đau?
Bên cạnh thuốc, một số biện pháp hỗ trợ có thể giúp giảm khó chịu:
Chườm ấm vùng cổ gáy
Nhiệt ấm có thể giúp các cơ vùng cổ thư giãn và giảm cảm giác căng tức. Có thể sử dụng túi chườm hoặc khăn ấm trong thời gian phù hợp.
Không nên chườm quá nóng hoặc đặt nguồn nhiệt trực tiếp lên da trong thời gian dài vì có thể gây bỏng.
Massage và vật lý trị liệu
Massage nhẹ nhàng vùng cổ gáy có thể giúp giảm tình trạng căng cơ ở một số người.
Vật lý trị liệu cũng có thể được cân nhắc, đặc biệt khi đau liên quan đến tư thế hoặc tình trạng căng cơ kéo dài. Tuy nhiên, nên thực hiện đúng kỹ thuật thay vì tự ý bẻ, vặn hoặc tác động mạnh vào vùng cổ.
Điều chỉnh tư thế
Việc thường xuyên cúi đầu sử dụng điện thoại, ngồi làm việc lâu trước máy tính hoặc giữ cổ ở một tư thế trong thời gian dài có thể làm vùng cổ gáy bị căng.
Nên:
- Giữ màn hình máy tính ở độ cao phù hợp.
- Hạn chế cúi cổ quá lâu khi sử dụng điện thoại.
- Thay đổi tư thế sau một khoảng thời gian làm việc.
- Nghỉ ngơi khi cảm thấy vùng cổ gáy bắt đầu căng hoặc đau.
- Chú ý tư thế ngủ và lựa chọn gối có độ cao phù hợp.
Khi thuốc không hiệu quả thì phải làm sao?
Nếu điều trị bằng thuốc và các biện pháp hỗ trợ không kiểm soát được cơn đau, bác sĩ có thể cân nhắc những phương pháp chuyên sâu hơn.
Phong bế thần kinh chẩm
Đây là thủ thuật đưa thuốc đến khu vực dây thần kinh chẩm nhằm làm giảm hoặc ngắt tạm thời tín hiệu đau truyền về hệ thần kinh trung ương.
Phương pháp này có thể được cân nhắc ở người bị đau nhiều, đau dai dẳng hoặc đáp ứng kém với điều trị bằng thuốc.
Hiệu quả thường không mang tính vĩnh viễn và thời gian giảm đau khác nhau ở từng người. Thủ thuật cũng cần được thực hiện bởi nhân viên y tế có chuyên môn vì vẫn có những nguy cơ và tác dụng phụ nhất định.
Tiêm botulinum toxin
Trong một số trường hợp được lựa chọn, bác sĩ chuyên khoa có thể cân nhắc tiêm botulinum toxin tại những vị trí phù hợp để kiểm soát đau.
Đây không phải phương pháp dành cho tất cả người bệnh. Việc có sử dụng hay không cần dựa trên thăm khám và đánh giá cụ thể.
Phẫu thuật
Phẫu thuật thường không phải lựa chọn đầu tiên.
Phương pháp này chỉ được cân nhắc trong một số trường hợp đặc biệt, chẳng hạn cơn đau kéo dài, tái phát hoặc không đáp ứng với các phương pháp điều trị khác và xác định được nguyên nhân có thể can thiệp bằng thủ thuật.
Một số kỹ thuật có thể được xem xét gồm giải phóng vị trí chèn ép thần kinh hoặc sử dụng thiết bị kích thích thần kinh nhằm làm giảm tín hiệu đau.
Khi nào cần đi khám ngay?
Không phải mọi cơn đau sau đầu đều là đau dây thần kinh chẩm. Nếu đau đầu xuất hiện đột ngột và dữ dội bất thường, hoặc đi kèm những biểu hiện như:
- Sốt cao.
- Nôn ói nhiều.
- Lú lẫn hoặc thay đổi ý thức.
- Co giật.
- Ngất hoặc hôn mê.
- Yếu liệt.
- Khó nói hoặc những dấu hiệu thần kinh bất thường khác.
- Đau xuất hiện sau một chấn thương vùng đầu hoặc cổ.
thì cần đến cơ sở y tế để được đánh giá sớm, thay vì tự điều trị tại nhà.
Tóm lại
Đau dây thần kinh chẩm thường không phải tình trạng nguy hiểm đến tính mạng và nhiều người có thể kiểm soát tốt triệu chứng bằng điều trị phù hợp.
Thuốc điều trị có thể bao gồm thuốc giảm đau chống viêm, thuốc giãn cơ hoặc thuốc dành cho đau thần kinh như gabapentin, carbamazepine. Tuy nhiên, không phải ai cũng cần dùng tất cả các nhóm thuốc này và việc phối hợp thuốc cần dựa trên tình trạng cụ thể của từng người.
Các biện pháp như chườm ấm, nghỉ ngơi, massage phù hợp, vật lý trị liệu và điều chỉnh tư thế có thể hỗ trợ giảm đau. Nếu triệu chứng kéo dài hoặc không đáp ứng với điều trị, bác sĩ có thể cân nhắc phong bế thần kinh, một số phương pháp tiêm hoặc trong trường hợp đặc biệt là can thiệp phẫu thuật.
Điều quan trọng nhất là xác định đúng nguyên nhân. Nếu thường xuyên xuất hiện những cơn đau nhói như điện giật ở vùng gáy và sau đầu, đau lan lên đầu hoặc sau mắt, đau tăng khi cử động cổ hay da đầu trở nên quá nhạy cảm, người bệnh nên đi khám để được xác định có thực sự là đau dây thần kinh chẩm hay không.