Viêm gan C là bệnh nhiễm virus viêm gan C (HCV), có thể tiến triển âm thầm trong nhiều năm. Nếu không được phát hiện và điều trị, bệnh có thể dẫn đến xơ gan, suy giảm chức năng gan hoặc ung thư gan.
Tin tích cực là viêm gan C mạn tính hiện nay có thể điều trị khỏi ở phần lớn người bệnh. Nhờ nhóm thuốc kháng virus tác động trực tiếp (DAA), tỷ lệ đáp ứng điều trị có thể đạt trên 95% ở nhiều nhóm bệnh nhân nếu lựa chọn phác đồ phù hợp và sử dụng thuốc đúng hướng dẫn.
Các thuốc thường được sử dụng để điều trị viêm gan C
Điều trị viêm gan C hiện nay chủ yếu sử dụng thuốc kháng virus tác động trực tiếp. Tùy tình trạng cụ thể, bác sĩ có thể lựa chọn một hoạt chất hoặc phối hợp nhiều hoạt chất nhằm ngăn chặn quá trình virus nhân lên trong cơ thể.
Sofosbuvir
Sofosbuvir là một trong những hoạt chất quan trọng trong điều trị viêm gan C. Thuốc tác động lên một loại protein cần thiết cho quá trình sao chép của virus, từ đó làm giảm và loại bỏ HCV khỏi cơ thể.
Sofosbuvir thường không được sử dụng đơn độc mà được phối hợp với một thuốc kháng virus khác, chẳng hạn velpatasvir hoặc ledipasvir. Việc lựa chọn phối hợp nào phụ thuộc vào tình trạng nhiễm virus và đặc điểm của người bệnh.
Ledipasvir
Ledipasvir thường được phối hợp với sofosbuvir trong cùng một phác đồ điều trị. Sự kết hợp này giúp tác động vào các giai đoạn khác nhau trong quá trình nhân lên của HCV.
Phác đồ chứa ledipasvir và sofosbuvir được sử dụng cho một số nhóm kiểu gen HCV, trong đó có các kiểu gen 1, 4, 5 và 6. Tuy nhiên, không nên tự xác định kiểu gen rồi mua thuốc sử dụng, bởi lựa chọn phác đồ còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác như tình trạng xơ gan, tiền sử điều trị và các bệnh lý đi kèm.
Velpatasvir
Velpatasvir cũng thường được kết hợp với sofosbuvir để điều trị viêm gan C. Phối hợp này có phạm vi tác dụng trên nhiều kiểu gen HCV nên được sử dụng khá phổ biến trong các phác đồ điều trị hiện nay.
Một số sản phẩm trên thị trường có thể chứa hai hoạt chất sofosbuvir và velpatasvir với hàm lượng cố định. Tuy nhiên, tên thương mại, hàm lượng và nhà sản xuất có thể khác nhau.
Người bị viêm gan C cần điều trị trong bao lâu?
Thời gian dùng thuốc không giống nhau ở tất cả bệnh nhân. Với nhiều trường hợp, một liệu trình DAA có thể kéo dài khoảng 8–12 tuần.
Một số người bệnh cần thời gian điều trị lâu hơn hoặc phải sử dụng phác đồ đặc biệt, nhất là khi đã có xơ gan, từng điều trị viêm gan C nhưng không đạt đáp ứng, hoặc có những yếu tố nguy cơ khác.
Trước đây ribavirin được sử dụng rộng rãi trong điều trị viêm gan C. Hiện nay, nhiều phác đồ DAA có thể điều trị mà không cần ribavirin, nhưng thuốc này vẫn có thể được bác sĩ chỉ định trong một số tình huống cụ thể.
Do đó, không nên dựa vào thời gian điều trị của người khác để tự áp dụng cho mình.
Chi phí điều trị viêm gan C khoảng bao nhiêu?
Chi phí điều trị phụ thuộc vào loại thuốc, nguồn gốc sản phẩm, thời gian sử dụng và phác đồ mà bác sĩ lựa chọn.
Tại Việt Nam, chi phí cho một liệu trình có thể dao động từ khoảng 10–40 triệu đồng, nhưng đây chỉ là mức tham khảo. Giá thực tế có thể thay đổi đáng kể giữa thuốc biệt dược và thuốc generic, giữa các nhà cung cấp cũng như tùy số tuần điều trị.
Ngoài tiền thuốc, người bệnh còn có thể phải chi trả cho các xét nghiệm trước, trong và sau quá trình điều trị.
Trước khi uống thuốc viêm gan C cần làm những xét nghiệm gì?
Không nên tự mua thuốc điều trị viêm gan C chỉ dựa trên kết quả xét nghiệm dương tính với HCV.
Bác sĩ thường cần đánh giá nhiều yếu tố trước khi lựa chọn phác đồ, chẳng hạn:
- Xác định người bệnh có đang nhiễm HCV hoạt động hay không.
- Định lượng HCV RNA để đánh giá lượng virus trong máu.
- Xác định kiểu gen HCV trong những trường hợp cần thiết.
- Đánh giá mức độ tổn thương và xơ hóa của gan.
- Kiểm tra chức năng gan.
- Đánh giá tình trạng xơ gan và các biến chứng liên quan.
- Kiểm tra những bệnh lý hoặc tình trạng sức khỏe khác có thể ảnh hưởng đến việc lựa chọn thuốc.
- Rà soát các thuốc, thực phẩm bổ sung hoặc sản phẩm khác mà người bệnh đang sử dụng để hạn chế nguy cơ tương tác thuốc.
Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thêm các xét nghiệm cần thiết trước khi bắt đầu điều trị.
Viêm gan C có chữa khỏi hoàn toàn không?
Khác với một số bệnh virus mạn tính khác, viêm gan C hiện nay có khả năng điều trị khỏi ở tỷ lệ rất cao.
Mục tiêu của điều trị là loại bỏ HCV khỏi cơ thể và đạt được tình trạng đáp ứng virus bền vững sau khi hoàn thành liệu trình. Khi virus không còn được phát hiện ở thời điểm đánh giá thích hợp sau điều trị, người bệnh được xem là đã đạt đáp ứng virus bền vững.
Tuy nhiên, việc đã điều trị khỏi HCV không đồng nghĩa với việc người bệnh miễn nhiễm suốt đời. Nếu tiếp tục tiếp xúc với nguồn lây, vẫn có khả năng bị nhiễm HCV trở lại.
Ngoài ra, nếu người bệnh đã có xơ gan trước khi loại bỏ virus, nguy cơ biến chứng về gan có thể vẫn tồn tại và cần được theo dõi lâu dài.
Có nên dùng thuốc Nam để chữa viêm gan C?
Người mắc viêm gan C không nên tự ý dùng thuốc Nam, thuốc gia truyền hoặc các sản phẩm không rõ thành phần để thay thế thuốc kháng virus.
Một số sản phẩm có thể chưa được kiểm chứng đầy đủ về hiệu quả điều trị HCV. Việc sử dụng không đúng cách còn có thể gây ảnh hưởng đến gan hoặc làm phát sinh tương tác với thuốc điều trị.
Nếu muốn sử dụng thêm bất kỳ loại thảo dược, thực phẩm bổ sung hoặc sản phẩm hỗ trợ nào, người bệnh nên trao đổi trước với bác sĩ đang điều trị.
Những điều cần lưu ý khi uống thuốc điều trị viêm gan C
Để tăng khả năng đạt hiệu quả điều trị, người bệnh nên:
- Uống thuốc đúng liều và đúng thời điểm theo hướng dẫn.
- Không tự ý ngừng thuốc khi cảm thấy khỏe hoặc khi xét nghiệm thấy lượng virus giảm.
- Không tự đổi sang thuốc khác hoặc thay đổi liều lượng.
- Thông báo cho bác sĩ tất cả các thuốc đang sử dụng, kể cả thuốc không kê đơn và thực phẩm bổ sung.
- Tái khám và xét nghiệm đúng lịch.
- Hạn chế các yếu tố có thể làm tổn thương gan, đặc biệt là rượu bia.
- Thực hiện các biện pháp phòng tránh lây truyền HCV cho người khác.
Khi nào người bệnh nên đi khám?
Người có kết quả xét nghiệm liên quan đến HCV bất thường, từng có nguy cơ phơi nhiễm HCV hoặc được xác định nhiễm virus nên đến cơ sở y tế để được đánh giá đầy đủ.
Đặc biệt, không nên tự lựa chọn thuốc dựa trên tên hoạt chất hoặc kinh nghiệm điều trị của người thân. Cùng mắc viêm gan C nhưng hai người có thể cần những phác đồ khác nhau do tình trạng gan, tiền sử điều trị, thuốc đang sử dụng và các yếu tố sức khỏe khác không giống nhau.
Kết luận
Viêm gan C hiện nay có thể điều trị với tỷ lệ khỏi rất cao nhờ các thuốc kháng virus tác động trực tiếp. Những hoạt chất thường gặp trong các phác đồ điều trị gồm sofosbuvir, ledipasvir và velpatasvir, trong đó nhiều trường hợp sử dụng các thuốc này dưới dạng phối hợp.
Một liệu trình thường kéo dài khoảng 8–12 tuần, nhưng thời gian và loại thuốc cụ thể phải được xác định dựa trên tình trạng của từng người bệnh. Chi phí điều trị cũng thay đổi tùy loại thuốc và thời gian sử dụng.
Quan trọng nhất là người bệnh cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá trước khi điều trị, không tự mua thuốc và không dùng thuốc Nam hoặc sản phẩm không rõ thành phần để thay thế thuốc kháng virus.